Geen Elfstedentocht maar wel schaatsen? En de eerste winter-prikjes!

Krachtig samengevat in de Leeuwarder Courant : dat doet pijn, maar we moeten realistisch zijn. IJs- en weder dienende werd ijs- en Covid-19 dienende. Na overleg met onder meer de veiligheidsregio en de provincie heeft het bestuur van dé koninklijke vereniging de Friesche Elfsteden besloten dat het -onder de huidige corona maatregelen- niet mogelijk is een Elfstedentocht te organiseren. Alle alternatieve (on)mogelijkheden zijn onderzocht en besproken (lees hier het persbericht van de vereniging) maar realisme, duiding en maatschappelijke verantwoordelijkheid staan bovenaan.

Bekijk op de site van de NOS de (Nederlandse..) compilatie en samenvatting. Maar wow wat een even heftig als dapper besluit! En wat een daadkracht ook. Vele sport-bonden en verengingen alsmede organisatoren van evenementen zouden hier een groot voorbeeld aan kunnen en moeten nemen met hun veelal gebrekkige besluitvaardigheid, het bagatelliseren (van weersomstandigheden) en/of de commerciële belangen laten prevaleren.

Waar ik oprecht enorm vrolijk van word: wat een hoop spreekt hier -en dan bedoel ik niet eens dit bericht van het KNMI maar vooral de berichtgeving van de Elfsteden-vereniging- toch ook uit! Ik moet eerlijk zeggen dat mijn eerdere visie in weerwil van dat KNMI bericht nog somberder was. Waar door het KNMI aan voorbijgegaan wordt is dat de alsmaar groeiende mensenmassa een verantwoorde organisatie bij gelijke ijs- en weersomstandigheden ten opzichte van vroegere tijden veel lastiger zo niet onmogelijk lijkt te maken. Echter de ijzeren wil en de vergaande professionalisering van de organisatie en het draaiboek inclusief de (mede door de sterk verbeterde weersverwachtingen) garantie dat de tocht binnen 48 uur georganiseerd kan worden en men er per 1 december altijd klaar voor is is indrukwekkend. Op het moment dat de voorspelde (!) dikte daar is. Voorheen was dit: 72 uur nádat het de vereiste dikte bereikt was!

Het KNMI komt overigens met bovenstaand criterium voor het kunnen plaatsvinden van de tocht: minimaal 15 dagen lang moet de gemiddelde etmaaltemperatuur onder de -4.2 graden liggen. Dat past wonderwel: slechts de sneeuw-winters van 1979 en 2012 springen er -logischerwijs- uit. In de analyse van 2012 wordt de plank mijns inziens wel misgeslagen: de sneeuw was feitelijk niet de oorzaak van het niet door kunnen gaan. Integendeel. Los van de (overigens ook benoemde) hoge watertemperatuur bij aanvang van de vorstperiode was de sneeuw juist de oorzaak van de lage temperaturen die volgden en dientengevolge de toch uitgebreide schaatsmogelijkheden! Wel is het zo dat de sneeuw op een ongelukkig moment kwam; het ijs was nog te dun om te kunnen vegen. Merk overigens op dat de statistische kansen dus absoluut nog niet verkeken zijn. Het sentiment (in bijvoorbeeld het lange draadje onder het bericht op nu.nl) is dat de laatste tocht verreden is; niets is minder waar blijkt uit bovenstaande. Mocht het komende winter tot voldoende vorst komen zullen we overigens wellicht nooit weten óf de tocht verreden had kunnen worden. Het genomen besluit zal ongetwijfeld ook inhouden dat de de scheepvaart bij een invallende vorstperiode niet zal worden stilgelegd en evenmin de bemaling. Tenzij het wonder gebeurt waar we sowieso met zijn allen op moeten hopen: corona (of specifieker: de noodzakelijk anderhalve meter afstand) de wereld uit. Los daarvan wil ik afsluiten met de wat mij betreft legendarische woorden van voorzitter Wiebe Wieling uit het interview (terwijl hij naar het water kijkt) : “we hopen dat het gaat vriezen, vooropgesteld, we willen schaatsen” Niets aan toe te voegen! Nu ja, een dingetje natuurlijk nog. Van hoe koud de komende winter wordt hebben we immers een wedstrijdje gemaakt: doe als je dat nog niet gedaan hebt ook een voorspelling in onze Hellman-wedstrijd (kan tot en met 30 november!)

Nu de zon steeds minder krachtig wordt en bovendien later opkomt (net na 8 uur thans) worden de nachtvorsten in tegenstelling tot de al eerder optredende visueler: tot in het gangbare ochtendvertrek kunnen we ijskrabben! Frederic leverde vanmorgen het bewijs.

In Nederland noteerde Eindhoven vanmorgen de laagste minimumtemperatuur (precies 0.0 graden) en vroor het vrij uitgebreid in de zuidelijke helft. Niet zichtbaar op dit kaartje want dat minimum trad op ruim ná zonsopkomst (half negen!) en dus na dit moment van 6 uur UTC. De som van de stralingsbalans (onder andere beïnvloed door de aanwezige hoeveelheid bewolking en (bodem)vocht) maakt dat in deze tijd van het jaar mogelijk. De laagste temperaturen overigens in de zuidelijke Ardennen.

Het virtuele kaartje in het meteo-fictie gebied uit de ECMWF run van gisteravond maakt dat ook nog eens duidelijk: de berekende (stralings)vorst voor 29 november bereikt het minimum in het tijdvak ná 6h UTC. Overigens weer even van de kaart af.

Andere winterse prik: in een groot deel van de Alpen een niet groot maar toch fraai laagje sneeuw. In het Duitse Oberallgäu op boven de 800 (en hier op 1150) meter 5 tot 8 centimeter aldus Marco Kaschuba.

Hoe elders? Joke deelde ons uiteraard weer een live-verslag vanaf de Riederalp: “Vannacht behoorlijk koud met wat neerslag. Voor het eerst de sneeuwkanonnen aan, waarschijnlijk om te testen. Het lijkt mij de komende tijd toch niet echt te gaan winteren…..” Mee eens. Maar fraai beeld toch weer!

Ook fraaie pica’s vanuit Italië zoals hierboven het op 1600 meter gelegen Toblach. Veel is het allemaal nog niet; actueel is deze cosmetische laag in het dal alweer verdwenen.

Hans deelde ons de webcams van Corvara en Plan de Gralba alwaar de kanonnen ook draaien. Tja, wie het weet mag het zeggen.

Jorne had oog voor dit moois vanuit Lech / Zürs; 20 centimeter!

De verwachtingen hou ik kort vandaag. Er valt niet heel veel spectaculairs over te melden actueel los van de steeds fraaier wordende updates gegeven door onze lezers, waarvoor dank; ga zo door! Wat me nog wel opvalt is de aanstaande koude nacht: in een groot deel van (het laagland van) het noordoosten van Frankrijk en zuidelijk Duitsland komt het tot lichte tot lokaal matige (stralings)vorst, boven de verse sneeuw wellicht tot rond of onder de -10 graden. En op de hogere hoofdkam is een lokale -20 mogelijk!

Voor de lage landen geen serieus te benoemen kansen op winterweer actueel maar wie weet. Geregeld zien we clustertjes met ruwweg 2 tot 20 kans op invallende vorst waaronder gisteravond dus de hoofdrun. Kans is voorlopig klein maar mijns inziens valt het niet uit te sluiten dat dat zomaar om kan buigen. Geduld!

Kijkend naar de 10-daagse vooruit valt vooral het verder dicht-sneeuwen van Rusland en Scandinavië op; gunstig toch voor de verdere kansen. En nog wat groeiende plukken zo hier en daar. De vrij forse sneeuwval voor Roemenië valt vandaag en morgen en blijft voorlopig liggen; sneeuw boven de 1200 meter in het Atlas-gebergte staat voor komende donderdag gepland in de jongste ECMWF-berekening.

Wat ook enigszins hoopvol stemt is de groei van het arctische pool-ijs. Hoewel er nog een lange weg te gaan is: voor ons deels relevant is het gebied tussen en ten oosten van Spitsbergen en Nova Zembla. Wat in tegenstelling tot de normaal nog altijd open water is en blijft hoewel de temperatuur drravan wel dicht tegen het vriespunt (-2 graden) aanzit. Mede als gevolg daarvan blijven de luchttemperaturen ook in de 42-daagse verwachting nog enorm ruim boven normaal. Los van verrassend stralingswinterweer (kan altijd) zullen we het daarom mijns inziens van januari en februari moeten hebben. We blijven het geduldig volgen!

109 comments

    1. Poehee, wat een kansloos verhaal naar mijn inzichten. Frederic zal het wellicht deels met me oneens zijn én inderdaad specifieker op je vraag kunnen ingaan maar man, man.. Het wordt in het artikel zelf al aangegeven: de eerste verwachting ging -m.i. door gebrek aan wetenschappelijk bewijs en genoeg data- compleet de mist in. De verwachting vervolgens min of meer baseren op twee voorgaande situaties (1999 en 2011) is statistisch gezien waardeloos. De crux zit ‘m -waarschijnlijk deels onbedoeld- in de laatste alinea:

      “Als je het nu, ondanks de onzekerheden, zou moeten inschatten, dan is de kans op een zachte winter (zelfs als daar een koudere, tweede fase in zit) toch wel zo’n 80 procent. De kans op een winters vervolg in de tweede helft wordt groter als La Niña afneemt of zoals nu geen invloed blijft houden op de drukverdeling op het Noordelijk Halfrond.”

      Daar kun je alle kanten mee op én heb je statistisch gezien in ons maritieme klimaat een grote kans van scoren mee..

      1. Benieuwd welke stagiair dit jaar de winterverwachting heeft mogen maken daar bij Meteoconsult.

        Ik heb er weinig verstand van maar kreeg bij het lezen ook het gevoel dat er over dun ijs wordt gegaan als het gaat over vergelijkingen en statistiek. Het weer = chaos en klimaat de optelsom van een lange periode. Daar tussenin zitten de seizoenen en fenomenen als la nina/el nino. Waarmee ik wil zeggen dat je dondersgoed moet kijken naar alles om enige lange termijnvoorspelling te kunnen doen.

    2. En wat de SSW betreft, de regel is duidelijk. Een westelijke QBO in combinatie met een zonneminimum geeft vrijwel 0% kans op een SSW.
      Alleen … de QBO doet heel raar dit jaar. Normaal gesproken hadden we nu in een oostelijke QBO moeten zitten (met dus grote kans op een SSW). Maar de oostelijke fase is dit jaar zo goed als overgeslagen (slechts 2 maanden op de hoogte van 30hPa) en we zien op nog grotere hoogte ondertussen alweer een nieuwe oostelijke fase opduiken … misschien … maar wellicht te laat voor deze winter …
      Ik duik er wat dieper op en zal er een van de komende weken een bericht over maken.

  1. Opmerkelijk lage maxima vandaag die bovendien al rond het middaguur bereikt werden waarna al snel een forse daling werd ingezet. Actueel lokaal nog maar 1 graad op waarnemingshoogte en vorst aan de grond. In de loop van de avond en nacht overigens vanuit het westen weer oplopende temperaturen.

    1. Zojuist ff naar de supermarkt heen en weer op de fiets. Zonder sokken in de Sketchers geland. Best koud aan de voetjes. Logisch ….

  2. EC00 komt vanochtend toch met een eerste winterprik. Een uitloper van het Azorenhoog (zonder echt warme bovenlucht) rolt via Denemarken Rusland in.

      1. Deze laatste kaart is wel ver weg in de toekomst, maar de aanzet ertoe gebeurt al op +120h vooruit (komende donderdag). Interessant!

  3. De nieuwe windrichting-pluim van EC is hoopvol. Best een grote kans nu dat vanaf komende donderdag de wind voor minstens een paar dagen naar de oosthoek gaat:

  4. Hier toch ook overal volle bak sneeuwkanonnen aan. Komende week s’nachts vorst, maar overdag ruim boven nul met al die zon. Misschien dat het lage dauwpunt helpt dat het zin heeft🤞

  5. GFS gooit de wind ook naar oost vanaf komend weekend. Overdag tussen 3/6 graden, ’s nachts rond t vriespunt. Even de vraag toe standvastig het allemaal is…

      1. In het verdere verloop van de run verbind het azorenhoog met hoge druk boven Europa en ontstaat er een hoog rond de UK. Bij ons dan wat rustiger weer en aanhoudend oosten wind zonder dat het meteen echt koud wordt. Boven het hoog langs staat de straalstroom vol gericht op Scandinavië en blaast de winter daar grotendeels weg. Gelukkig is deze setting maar tijdelijk en onstaan er mooie dingen op het eind van de run. Helaas praten we hier over 7 december, maar toch even de afsluiter van GFS vanmiddag.

  6. Kijk dat zijn mooie berichten maar hopen dat dit tot en met kerst blijft.
    Liever eerst die koud opbouw in het Noorden. Dan met kerst onze winter!!!!

    1. Een witte Kerst (met hoofdletter).
      Dat zou weer eens mooi zijn. Is alweer 10 jaar geleden. Dat was dan ook wel echt een prachtige witte Kerst!

  7. Avondrood, nu plus 1 en windstil. Hoorde net dat alles volgeboekt is met kerst, niet met buitenlanders, maar de zwitsers zelf hebben alle geannuleerde plekken overgenomen.

    1. In de week voor kerst (19-26) staan nog 400 accommodaties vrij in de hele aletsch- arena. Hebben de meeste zwitsers dan nog geen vakantie?

    1. Mooie plaatjes, wat heerlijk toch als er zo een machine bezig is. Nachtje blazen en een wit tapijt. Kan ik die ergens bestellen en als kado voor Sinterklaas vragen? 🥳

      1. Dat kan Maurice! “HappySnow” bestellen kan vandaag al en je hebt het nog in huis voordat eind deze week de kou erin komt. Stuur je leuke foto van thuis met het witte tapijt?

    2. Gaaf Maurice… vaak staan die sneeuwkanonnen/lansen etc aan als we de kerstweek op wintersport zijn… De mensheid die Godje speelt..
      Mooie foto !

  8. EC 12z run laat op 120h vooruit (26nov.)
    al een soort van kleine scandi hoog zien dat zich wil ontwikkelen. Zou het lukken of niet?? Wordt vervolgd

  9. En jawel idd een scandi hoog in ontwikkeling op 144h vooruit (27nov)
    En koude lucht op hoogte staat al te trappelen om binnen te komen vanuit Rusland. Maar gebeurt dat ook?? Wie weet 😉

    1. Het hoog blijft op zijn plek op 168h vooruit (28nov) bij EC 12z run boven Scandinavië en de bovenluchten worden wat kouder tot – 8gr op 1500 meter hoogte bij een oostelijke wind gezien deze kaart. Leuk hoor dit virtuele voorpret 😉
      Eerst maar eens consistentie krijgen in de kaarten en niet dat het na een aantal runs weer verdwijnt.

      1. Maar op 192h vooruit trekt het hoog zich wat terug richting Rusland doordat de koude bel lucht eromheen richting Scandinavië verplaatst en zo de depressies op de oceaan wat aanzuigt.
        Voorlopig ziet het er vanaf 96/120h wel interessant uit omtrent die uitloper van een hoog hoe dat zich gaat ontwikkelen de komende runs.
        Vrijwel alle modellen laten hem nu zien. De ene sterker dan de andere. Wordt vervolgd komende dagen

      1. Jaa eens, staat op de achtergrond aan tijdens pogingen om te studeren. Ik stelde idd die vraag, scherp. Kreeg alleen geen antwoord

      1. Inderdaad!! Er zijn ook beginnen van winters geweest waarin het zelfs te warm was voor kunstsneeeuw. Mooie laag aanleggen nu, en vanaf half december een paar sneeuwfrontjes eroverheen. ohja… Dan de liften nog open!!!

    1. Natuursneeuw komt vanzelf. En er kan toch (nog) niet geskied worden, dus… zoals Roland zegt: aan met die sneeuwkanonnen!
      Voor de arlberg liefhebbers: komende week staat (26-27/11) de flexen race op de rol, op de deels nieuw aangelegde piste bij de trittkopf baan

    1. Zelfs op 5 dec. nog steeds een SH. Moet nog wel e.e.a. gesleuteld worden mbt de ligging.
      Zoals Frederic aangeeft; langdurig wind uit O/ZO

  10. It sil heve?

    Er zit winter in de kaarten en dat is fijn.
    Maar zal dit straks ook waarheid zijn?

    Krijgt de sint straks al sneeuw en kou om zijn oren? Of moet hij dat soort verhalen van de kerstman of de paashaas horen?

    Voor nu is duimen het devies.
    En neemt de winterse pluim niet voortijdig zijn verlies.

    Fijn deze voorpret hier op vakantieweer. Een genot om de verhalen en bijdragen te lezen. Keer op keer.

      1. We gaan het zien. Gaat de afkoeling nu echt volgend weekend plaatsvinden? Of schuift het toch weer door? De pluim is nu denk ik wel zodanig stabiel op die termijn dat het gaat uitkomen.

  11. Het is vanmorgen al benoemd door Frederic: in de Alpen voorlopig droog.
    Doemt dit scenario van witte linten weer op? Deze foto is van paar dagen terug. Waar?

  12. Opnieuw een prima run van het gfs! Weer een weekendje amper kaarten gekeken en opnieuw positieve berichten. Eens zien of die euforie dit keer doorzet tot maandag 😉

    1. Kun je niet een weekje met vakantie? Kunnen we die kaarten binnen hengelen ipv voor de etalage ruit staan kwijlen😜

          1. Het was overigens geen dreigement @Jorne. 😉

            Hopelijk keren de kaarten komende dagen niet ineens weer om. De dode mus heb ik deze winter geen zin in.

      1. Precies! Laat eerst die bron gebieden flink afkoelen.
        Hoe staat het ermee in de brongebieden?
        Ps hie krijg ik hier een profiel foto?

  13. Hmm GFS niet helemaal naar m’n zin omdat de lage druk gebieden weer vrij snel de ruimte krijgen om het over te nemen, zie onderstaande kaart (een van de slechtste van de reeks). De uitwerking is ook niet slecht hoor met sneeuw naar de Alpen maar ik had gehoopt op blijvend verzwakte straalstroom en dan kansen voor een echte uitbraak ergens in december. EC en GEM zijn wat dat laatste betreft een beter voorbeeld. Ik hou de moed er in

  14. Gisteren werd er druk gespeeld bij de stukjes nepsneeuw. Afgelopen nacht geen kanonnen aan, veel te warm! Waarschijnlijk weer vanaf morgen avond. De hele week nog veel zon, maar ik zie wel volgend weekend een beetje sneeuw op de radar…..

    1. Wat heerlijk toch. Zelfs als het ‘dood’ normaal is dat er sneeuw ligt zijn kinderen nog blij met een klein stukje. Prachtig!!!

  15. Gevolgd door neerslag vanuit het noordwesten.. Zou leuk zijn voor Duitsland den de Alpen; voor de lage landen in deze setting net niet koud (zeewater..) genoeg hoewel het er dicht tegenaan zit

  16. Op de laatste kaarten voorts een extreme koude-uitbraak tot over IJsland; zowel T850 hPa als T2M richting de -25 graden!
    Net als de kou over de lage landen overigens wel redelijk extreme uitbijter in het ensemble.

    1. Zo hallo zeg, volgens mij zou dit de eerste grote bel koude zijn die over Noord Europa zou schuiven deze winter. Hiervoor zagen we steeds van die kleinere tollende koudestructuren die worden afgescheiden van de poolregio en zo eventueel langs NL of zuidelijker gaan. Maar deze koudeuitbraak blijft onderdeel van de arctische luchtmassa en die leidt tot een wat standvastigere afkoeling lijkt me. Ook als deze wat later naar het oosten schuift geeft het lekkere afkoeling in onze brongebieden.

  17. In die setting koelt het zeewater wel lekker af. Hierboven de afwijkingen t.o.v. de normaal op +240 uur (volgens de huidige EC-hoofdrun). Noord- en zeker de Oostzee blijven nog wel wat warm maar verder naar het noordwesten ziet dat er leuk uit!

  18. Ik weet dat het lange termijn is, maar dit hebben we de afgelopen winters niet veel gezien, dat de bovenluchten boven heel Canada zo zacht zijn. Meestal waren daar de koude afwijkingen, terwijl in het in Europa altijd heel zacht was. Dit jaar eindelijk even andersom? 😉

  19. Het is weer maandag hoor, ik had ook gewoon niet moeten kijken…
    GFS doet na een kort intermezzo van aflandse winden gewoon weer (iets koelere) WC, ik hoop dat dit een tijdelijk trendje is van het GFS.

  20. Precies! Maar wat “langzaam” komt is vaak lekker, fijn….. Zo ook de Controlerun met op grote schaal een ijsdag op 5 december (met voor nu) gevolgd door een ZW “wind waait door de bomen” 😉

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


The maximum upload file size: 20 MB.
You can upload: image, audio, video, document, spreadsheet, interactive, text, archive, code, other.
Links to YouTube, Facebook, Twitter and other services inserted in the comment text will be automatically embedded.